Cynnig cysylltiad grid Tywi-Wysg

132kV, cylched duol, gyda chapasiti pŵer a nodwyd o tua 800MW. Tua 355 o beilonau a 94 o bolion pren, dros bellter o tua 60 milltir.

Roedd y cynnig gwreiddiol ar gyfer peilonau dur safonol, tebyg i'r math L7, gydag uchder cyfartalog o 27 metr (yn amrywio hyd at 36 metr yn dibynnu ar y tirwedd) a bwlch nodweddiadol o 250 metr rhwng peilonau. Mae diwygiad ar gyfer Hydref 2026 yn cynnig defnyddio math o beilon monopol yn lle'r tyrau delltwaith. Byddai'r peilonau monopol o ddyluniad hollol newydd – sydd ar hyn o bryd ond i'w gweld fel delwedd a gynhyrchwyd gan gyfrifiadur – ac fe ddywedir eu bod yn is na'r peilonau delltwaith, gydag uchder cyfartalog o 22 metr. Ar hyn o bryd, nid yw'n glir a fydd y rhain yn gallu cario ceblau cylched duol neu geblau cylched sengl yn unig, ac sut y gallai hyn effeithio ar ddyluniad cyffredinol y llwybr. Mae'r bwlch rhwng y monopolau yr un fath, sef 250 metr, ac mae hyn yn cael ei adlewyrchu yn y cynlluniau manwl diwygiedig o'r llwybr. Byddai'r ddau fath o ddyluniad peilon yn cynnwys opsiynau amrywiol ar gyfer lleoliadau llinell syth, newid cyfeiriad a therfynellau.

Mae'r llwybr yn ymestyn o Barc Ynni Nant Mithil, Coedwig Radnor, i Landyfaelog i'r de o Gaerfyrddin. Er bod y llwybr yn cynnwys llinellau uwchben ar beilonau yn wreiddiol, mae wedi cael nifer o ddiwygiadau. Mae'r rhan gyntaf, o is-orsaf Nant Mithil i Hundred House, bellach yn gylched sengl ar bolion pren ac mae rhan danddaearol ger Llanarthne. Mae gweddill y llwybr yn cynnwys ceblau uwchben ar beilonau dur, sydd bellach wedi'u nodi fel tyrau monopol.

Cyhoeddwyd hyn yn gynnar yn 2023, gyda chyfnodau ymgynghori cyhoeddus cychwynnol ym mis Mawrth. Gwnaed diwygiadau sylweddol i'r cynigion yng ngwanwyn 2024, gan gynnwys mwy o fanylion am leoliadau'r peilonau. Gwnaed diwygiadau pellach i'r llwybr ym mis Mawrth 2026 ac eto ym mis Hydref, gyda rownd arall o ymgynghoriadau cyhoeddus wedi'u trefnu ar gyfer Hydref 2026.

O Hundred House mae'r llwybr yn mynd ar draws Afon Gwy ac o amgylch de Llanfair-ym-Muallt, yna trwy ddyffrynnoedd Irfon a Thywi. Er gwaethaf enw'r prosiect, nid yw'n rhedeg yn uniongyrchol ger Afon Wysg. Mae rhan fawr o'r llwybr yn fras yn dilyn llinell reilffordd Calon Cymru, sy'n cael ei hyrwyddo'n gryf fel atyniad i dwristiaid. Yn adnabyddus yn rhyngwladol am harddwch trawiadol ei thirwedd o'i chwmpas, enwyd y llinell reilffordd fel un o'r teithiau trên gorau yn y byd gan gylchgrawn National Geographic. Gellir gweld llwybr y peilon a llinell reilffordd Calon Cymru gyda'i gilydd ar rhifyn Ailfeddwl o'n map rhyngweithiol.

Pan gyhoeddwyd llinell beilonau Towy-Usk yn wreiddiol, ei diben oedd cysylltu'r Parc Ynni arfaethedig yn Nant Mithil, Radnor Forest. Ychwanegwyd dau barc gwynt arall gerllaw yn fuan wedyn, sef Aberedw a Bryn Gilwern. Yn y diwygiadau cynllunio diweddaraf, mae Parc Ynni Aberedw yn ymestyn i'r A481, gyda'i is-orsaf wedi'i lleoli wrth ymyl gorsaf newid Towy-Usk. Mae gan Barc Ynni Bryn Gilwern ei linell uwchben ei hun ar bolion pren, sy'n cysylltu is-orsaf y parc gwynt â'r orsaf newid. Prosiect cynllunio ar wahân gan Green GEN Cymru yw hwn.

Mae'r diwygiad diweddaraf i gynllun Towy-Usk yn cynnwys gorsaf newid ger Llanwrda; tybir bod hon yn galluogi cysylltiadau llinell pellach. Gallai hyn gymryd lle'r lleoliad blaenorol ar gyfer yr orsaf newid yn Hundred House, ond mae'r sefyllfa'n aneglur ar hyn o bryd gan fod gorsaf newid Hundred House yn parhau i fod yn rhan o gynlluniau cysylltu Bryn Gilwern, ac efallai y bydd ei hangen o hyd ar gyfer cysylltiad Parc Ynni Aberedw.

Bydd Parc Ynni Garreg Fawr, a gynigiwyd yn fwy diweddar i'r gogledd o Pontsenni (sydd ar Afon Wysg), hefyd yn cysylltu â llinell Towy-Usk. Prosiect ar wahân arall gan Green GEN Cymru yw hwn ar gyfer llinell uwchben 132kV ar bolion pren. Ar hyn o bryd, nid oes manylion wedi'u cyhoeddi ynghylch y llwybr na lleoliad y cysylltiad. Y rhagdybiaeth fwyaf tebygol yw y bydd y llinell yn rhedeg i'r gogledd o Drecastle ac yna'n gyfochrog â'r A40, gan osgoi ardal hyfforddi filwrol Sennybridge, a galluogi cysylltiad â rhwydwaith Towy-Usk ger Llanymddyfri. Tybir mai'r orsaf newid newydd yn Llanwrda yw'r pwynt cysylltu mwyaf tebygol.

Cynigir fferm wynt fawr arall, Banc y Ceyn, i'r de o Lanfair-ym-Muallt gan Wind 2 Limited. Mae dogfennaeth y cynnig yn osgoi'r cysylltiad grid, fodd bynnag gallai rhyw fath o gysylltiad â llinell Tywi-Wysg fod yn bosibilrwydd rhesymegol.

Cyfeiriadau (allanol, agor mewn tab newydd):

Green GEN Cymru gwefan prosiect Tywi-Wysg

PCAC/PEDW gwaith achos cynllunio: Green GEN Cymru prosiect Tywi-Wysg

PCAC/PEDW gwaith achos cynllunio: Parc Ynni Nant Mithil

Green GEN Cymru prosiect Bryn Gilwern

PCAC/PEDW gwaith achos cynllunio: Bryn Gilwern Overhead Line

Green GEN Cymru prosiect Garreg Fawr

PCAC/PEDW gwaith achos cynllunio: Parc Ynni Banc Y Celyn

National Geographic: Y teithiau trên gorau yn y byd (Rhif 11)